Warszawskie Biuro - Warsaw Office


Kryzys migracyjny - test dla Europejskiej efektywności i solidarności?

Kryzys migracyjny - test dla Europejskiej efektywności i solidarności?



Warszawskie biuro ECFR wraz z Przedstawicielstwem Komisji Europejskiej w Warszawie, Centrum Stosunków Międzynarodowych oraz WiseEuropa zorganizowało konferencję „Europejskie podsumowanie Roku: spojrzenie na główne wyzwania UE”. W ramach wydarzenia ECFR przygotowało i przeprowadziło panel dotyczący europejskiego wymiaru kryzysu migracyjnego, w którym udział wzięli: Vessela Tcherneva (dyrektorka programowa oraz dyrektorka biura ECFR w Sofii), Gerald Knaus (Dyrektor European Stability Initiative oraz Członek Rady ECFR) oraz Rainer Münz (doradca ds. migracji i demografii w European Political Strategy Centre). Debatę poprowadził Piotr Buras.

Sukcesy unijnej polityki migracyjnej w ostatnim roku

Chociaż dzięki umowie pomiędzy UE a Turcją znacząco spadła w 2016 roku liczba uchodźców przybywających do Europy, to nie ulega wątpliwości, że zarządzanie migracjami pozostanie jednym z najważniejszych testów zdolności UE do stawienia czoła wyzwaniem przyszłości.

Gerald Knaus podkreślił znaczenie umowy pomiędzy UE a Turcją dla redukcji migracji przez Morze Egejskie (tzw. szlakiem wschodnio-bałkańskim). Przed obowiązywaniem porozumienia tę trasę pokonywało średnio 1000-2000 osób dziennie, w efekcie umowy ta liczba spadła drastycznie do ok. 50-90 osób. Sukces porozumienia, zdaniem eksperta, udowadnia, że instrumenty unijnej polityki muszą powstawać w oparciu o realne dane, nie zaś o życzeniowe myślenie i emocjonalny dyskurs polityczny.

Kolejnym sukcesem ostatniego roku, według Rainera Münza, było zwiększenie kompetencji i operacyjności Europejskiej agencji ochrony granic (FRONTEX), która w październiku przekształciła się w Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną. Dzięki zwiększonemu zaangażowaniu finansowemu i rzeczowemu państw członkowskich, agencja może obecnie działać w szybszym tempie na granicach zewnętrznych UE.

Zmniejszona liczba migrantów przybywających do Europy to, zdaniem Vesseli Tchernevy, sukces również w kontekście politycznym, ponieważ umowa UE z Turcją pomogła uspokoić histerię podsycaną szczególnie przez populistycznych polityków państw członkowskich.

Porażki polityki w ostatnim roku

Knaus zwrócił uwagę na brak analogicznych do umowy turecko-unijnej rozwiązań dla drugiego kluczowego szlaku migracyjnego – z Afryki północnej do Włoch. Efektywne rozwiązania są potrzebne, żeby zachować zarówno sprawnie funkcjonującą strefę Schengen, jak i utrzymać obowiązywanie postanowień konwencji genewskiej.

Unijne instytucje są obarczane za niepowodzenia europejskiej polityki migracyjnej, podczas gdy – zdaniem Rainera Münza – ich kompetencje są mocno ograniczone w porównaniu do państw członkowskich. Ta błędna percepcja ma poważne konsekwencje: decydenci uciekają od odpowiedzialności i liczą, że ktoś za nich rozwiąże ich własne problemy.

Pogłębienie podziałów politycznych w Europie za sprawą m.in. uchwalonej przez Radę procedury relokacji uchodźców należy również odczytywać jako fiasko, które w kolejnym roku wciąż będzie zagrażać integracji europejskiej.

Co dalej? Wyzwania na najbliższe lata

Skuteczna polityka migracyjna wymaga działania wieloaspektowego. Trwający kryzys dotyka bezpośrednio zaledwie 5-6 krajów członkowskich, a w pozostałych zbyt mała jest świadomość na temat dalekosiężnych skutków obecnych wyzwań. Bez solidarności unijnej pod znakiem zapytania pozostaje przyszłość strefy Schengen. Konsekwencje obecnego kryzysu odczują z pewnością również takie państwa jak Polska.

Umowa pomiędzy Unią Europejską a Turcją jest projektem, którego powodzenie zależy także od wymiaru europejskiej solidarności na poziomie członkowskim. W tej chwili UE nie wywiązuje się z postanowień umowy z Turcją, ponieważ proces rozpatrywania wniosków azylowych trwa zdecydowanie za długo. Usprawnienie wymaga politycznej woli ze strony państw, ponieważ Komisja Europejska w zakresie polityki azylowej ma mocno ograniczone kompetencje. Innymi słowy, jedynie zaangażowanie państw członkowskich może przyspieszyć proces rozpatrywania wniosków azylowych i zapewnić skuteczną implementację postanowień umowy z Turcją.

Zdaniem Geralda Knausa, polityka migracyjna UE powinny opierać się na 4 filarach:

  • niezgodzie na odsyłanie uchodźców bez rozpatrzenia ich wniosków (w zgodzie z art. 33 Konwencji Genewskiej)

  • niezgodzie na rozwiązanie „australijskie”, tj. przetrzymywania uchodźców w obozach detencyjnych poza granicami UE przez czas nieokreślony

  • ratowaniu życia i walce z przemytnikami

  • solidarności europejskiej

Istotnym wyzwaniem dla europejskiej polityki będzie postawa państw trzecich, których UE potrzebuje w celu zredukowania liczby migrantów opuszczających ich granicę. Część z krajów Afryki, które już teraz borykają się z wyżem demograficznym nie posiada wyraźnego interesu w powstrzymywaniu swoich obywateli przed emigracją. co więcej, jednym z istotnych elementów gospodarki krajów emigracyjnych są przychody z tytułu środków pieniężnych przesyłanych przez imigrantów do swoich rodzin w kraju.

Kryzys migracyjny z pewnością nie został zażegnany. Tendencje demograficzne w krajach Afryki oraz niestabilna sytuacja polityczna w sąsiadujących z UE państwach muszą skłonić europejskich polityków do bardziej kompleksowych działań w zakresie polityki migracyjnej i azylowej. Międzynarodowy system ochrony uchodźców nie przetrwa bez wyraźnego zaangażowania UE, co oznacza, że europejscy decydenci muszą odrzucić radykalne pomysły populistów sugerujące całkowite zamknięcie granic przed migrantami.

comments powered by Disqus